پيشينه‌ و چشم‌انداز آينده‌

فصلنامة‌ علمي‌ ـ ترويجي‌ مشكو'ة‌

دلايل‌ شكل‌گيري‌ و هدف‌ اساسي‌ نشريه‌
فصلنامه‌ علمي‌ ـ ترويجي‌ مشكوة‌ به‌ صاحب‌ امتيازي‌ بنياد پژوهشهاي‌ اسلامي‌ آستان‌ قدس‌رضوي‌ از سال‌ 1361 به‌ منظور نشر علوم‌ اسلامي‌ و معارف‌ اهل‌ بيت‌: و ارتقاي‌ سطح‌فرهنگي‌ ـ علمي‌ جامعه‌ منتشر مي‌شود. بنياد به‌ عنوان‌ مركزي‌ علمي‌ ـ تحقيقي‌ با داشتن‌ محققان‌و مترجمان‌ توانمند در گروههاي‌ مختلف‌ پژوهشي‌، براي‌ نيل‌ به‌ اهداف‌ مصوَّب‌ در اساسنامه‌خود و بازتاب‌ گوشه‌اي‌ از دستاوردهاي‌ علمي‌ گروهها، همچنين‌ ارتباط‌ فرهنگي‌ با ديگرمؤسسات‌ پژوهشي‌، نيازمند انتشار مجله‌اي‌ بود كه‌ اين‌ اهداف‌ را پاسخگو باشد.

وجه‌ تسميه‌ و تاريخچه‌ مجله‌
نام‌ مشكوة‌ از آية‌ 35 سورة‌ نور ـ الله نور السم'و'ات‌ والارض‌ مثل‌ نوره‌ كمشكو'ة‌ ـ اقتباس‌ شده‌و به‌ معناي‌ «چراغدان‌» است‌. انتشار مجله‌ از سال‌ 1361 با مدير مسئولي‌ علاءالدين‌ حجازي‌آغاز شده‌، تا 1365 ادامه‌ مي‌يابد. سپس‌ آية‌الله محمّد واعظ‌زاده‌ خراساني‌ از سال‌ (77-1365)به‌ مدت‌ دوازده‌ سال‌ مدير مسئولي‌ مجله‌ را به‌ عهده‌ مي‌گيرد. حيات‌ علمي‌ فصلنامه‌ از سال‌1378 به‌ بعد با مدير مسئولي‌ دكتر محمّد مهدي‌ ركني‌ يزدي‌ همچنان‌ ادامه‌ دارد.

رتبة‌ علمي‌ و گرايش‌ فصلنامه‌
مشكوة‌ در سال‌ 1374 از سوي‌ كميسيون‌ بررسي‌ نشريات‌ علمي‌ كشور به‌ رتبه‌ «علمي‌ ـترويجي‌» نايل‌ آمده‌ است‌. نظر به‌ مصوبات‌ اين‌ كميسيون‌ ـ مبني‌ بر تخصصي‌ و محدود شدن‌دامنة‌ فعاليت‌ مجله‌هاي‌ علمي‌ ـ اين‌ فصلنامه‌ از بهار 1381 دو گرايش‌ «قرآن‌ و حديث‌» و «تاريخ‌و فرهنگ‌ اسلامي‌» را برگزيده‌ است‌ و از آثار پژوهشي‌ فرهيختگان‌ تنها در اين‌ دو گرايش‌ مقاله‌مي‌پذيرد. صاحبان‌ مقاله‌ از دانش‌آموختگان‌ حوزه‌ و دانشگاه‌ مي‌توانند با ارسال‌ و چاپ‌ مقاله‌ درمشكوة‌ از امتياز رتبه‌ علمي‌ آن‌ استفاده‌ نمايند.

ويژگيهاي‌ ساختاري‌ نشريه‌
مشكوة‌ زير نظر هيأت‌ تحريريه‌اي‌ متشكل‌ از مدير مسئول‌، رئيس‌ هيأت‌ مديره‌ و مدير عامل‌بنياد پژوهشهاي‌ اسلامي‌ و چهار تن‌ از اساتيد حوزه‌ و دانشگاه‌ خارج‌ از بنياد اداره‌ مي‌شود.انتخاب‌ اعضاي‌ هيأت‌ تحريريه‌ و يا هرگونه‌ تغييري‌ در تركيب‌ اعضا با پيشنهاد مدير مسئول‌ وتصويب‌ هيأت‌ مدير بنياد مي‌باشد.
مشكوة‌ به‌ صورت‌ فصلنامه‌ با حدود يكصد و پنجاه‌ صفحه‌ در قطع‌ وزيري‌ و جلد رنگي‌منتشر مي‌شود. زبان‌ اصلي‌ مجله‌ فارسي‌ است‌ و چكيده‌ مقالات‌ به‌ انگليسي‌ در پايان‌ مي‌آيد.طلاب‌، دانشجويان‌ و پژوهشگران‌ حوزه‌ علوم‌ انساني‌ مخاطبان‌ اصلي‌ مجله‌ هستند.
مشكوة‌ ناشر آراي‌ محققان‌ بنياد پژوهشهاي‌ اسلامي‌ و ديگر نويسندگاني‌ است‌ كه‌ انديشه‌ها وآثار آنان‌ با گرايش‌ مجله‌ همسويي‌ داشته‌ و بر طبق‌ موازين‌ علمي‌ نگارش‌ يافته‌ باشد. نظر به‌ارتقاي‌ روابط‌ علمي‌ با مراكز تحقيقاتي‌، حداقل‌ نيمي‌ از مقاله‌هاي‌ هر شمارة‌ مشكوة‌ از سوي‌ديگر مراكز پژوهشي‌ تأمين‌ مي‌شود. بيشترين‌ حجم‌ مجله‌ را مقاله‌هاي‌ تأليفي‌ تشكيل‌ مي‌دهد ودرصد مقالات‌ ترجمه‌ شده‌ اندك‌ است‌.

شمارگان‌ مجله‌ در حال‌ حاضر 1500 نسخه‌ است‌ و هزينه‌ چاپ‌ و انتشار آن‌ ـ از جمله‌ حق‌الزحمه‌ نگارش‌، ارزيابي‌ و ويرايش‌ مقاله‌ها ـ جزئي‌ از كل‌ هزينه‌هاي‌ بنياد است‌ كه‌ از محل‌ درآمدآستان‌ قدس‌ رضوي‌، پس‌ از تصويب‌ هيأت‌ مديره‌ تأمين‌ مي‌شود.

ويژگيهاي‌ محتوايي‌ فصلنامه‌
چنان‌ كه‌ معلوم‌ شد، مجله‌ مشكوة‌ ترجمان‌ گوشه‌اي‌ از فعاليتهاي‌ تحقيقي‌ گروههاي‌ مختلف‌بنياد پژوهشهاي‌ اسلامي‌ و ديگر مجامع‌ علمي‌ است‌. مشكوة‌ از ابتدا بهار 1384 بيش‌ از نهصدمقاله‌ در حوزه‌ علوم‌ اسلامي‌ بويژه‌ «قرآن‌ و حديث‌» در 85 شماره‌ منتشر كرده‌ است‌.
دامنة‌ فعاليت‌ اين‌ نشريه‌ تا قبل‌ از سال‌ 1381 ـ كه‌ تنها به‌ دو گرايش‌ «قرآن‌ و حديث‌» و«تاريخ‌ و فرهنگ‌ اسلامي‌» ملزم‌ گرديد ـ گسترده‌ بود و شامل‌ اكثر مباحث‌ علوم‌ اسلامي‌ مي‌شد.چنان‌ كه‌ اين‌ مطلب‌ در فهرست‌ موضوعي‌ مقالات‌ هفتاد شماره‌ مشكوة‌ كه‌ در شمارة‌ هفتاد ـ بهار1380 ـ آمده‌، مشهود است‌. در اين‌ فهرست‌ بيش‌ از هفتصد مقاله‌ در زمينه‌هاي‌ مختلف‌ علوم‌اسلامي‌ در 24 عنوان‌ مرتب‌ شده‌ است‌.
در زير جدولي‌ از اهم‌ موضوعاتي‌ كه‌ مشكوة‌ تا به‌ حال‌ بدان‌ پرداخته‌ به‌ همراه‌ تعداد مقالات‌هر يك‌ آمده‌ است‌.

شماره‌ موضوع‌ تعداد مقاله‌
1 قرآن‌ و پژوهشهاي‌ قرآني‌ و حديثي‌ 115
2 تاريخ‌ و فرهنگ‌ اسلامي‌ 110
3 سيره‌ و زندگي‌ علمي‌ چهارده‌معصوم‌: بويژه‌ امام‌رضا7 90
4 كتابشناسي‌ و نقد و معرفي‌ كتاب‌ 85
5 ادبيات‌ و هنر 80
6 معرفي‌ كتابخانه‌ها و مراكز علمي‌ ـ پژوهشي‌ 70
7 شرح‌ حال‌ و آراي‌ انديشمندان‌ 60
8 ولايت‌ فقيه‌، امام‌ خميني‌ و انقلاب‌ اسلامي‌ 55
9 مديريت‌ و روابط‌ عمومي‌ 50
10 كشورهاي‌ اسلامي‌ و تأثير اسلام‌ و مسلمانان‌ در جهان‌ 42
11 جغرافي‌ و ميراث‌ فرهنگي‌ 40
شماره‌ موضوع‌ تعداد مقاله‌
12 اخلاق‌، علوم‌ تربيتي‌ و روان‌شناسي‌ 35
13 علوم‌ اجتماعي‌ (سياست‌، جامعه‌شناسي‌ و اقتصاد) 30
14 كلام‌ و مباحث‌ اعتقادي‌ 27
15 فقه‌ و مباحث‌ حقوقي‌ 25
16 مزارات‌ و اماكن‌ متبركه‌ 25
17 نجوم‌ و تقويم‌ اسلامي‌ 20

همچنين‌ مشكوة‌ چندين‌ ويژه‌نامه‌ به‌ مناسبتهاي‌ گوناگون‌ بدين‌ ترتيب‌ منتشر كرده‌ است‌:
ويژه‌ رحلت‌ امام‌ خميني‌1، شماره‌ 23 و 24 تابستان‌ و پاييز 1368؛ ويژه‌ كنگرة‌ كتاب‌ وكتابخانه‌ در تمدن‌ اسلامي‌، شماره‌ 47 تابستان‌ 1374؛ ويژه‌ يكصدمين‌ سال‌ تولد امام‌خميني‌1، شماره‌ 62-65 سال‌ 1378؛ ويژه‌ امام‌ علي‌7، شماره‌ 68 و 69 پاييز و زمستان‌1379؛ ويژه‌ امام‌ رضا7، شماره‌ 72 و 73 پاييز و زمستان‌ 1380؛ ويژه‌ امام‌ حسين‌7، شماره‌76 و 77 پاييز و زمستان‌ 1381.
دفتر مجله‌ براي‌ اطلاع‌رساني‌ و استفادة‌ بهينه‌ پژوهشگران‌ از مقاله‌هاي‌ مشكوة‌، بر آن‌ است‌ تادر آينده‌ نزديك‌ به‌ مناسبت‌ يكصدمين‌ شمارة‌ مجله‌، فهرست‌ موضوعي‌ مقاله‌هاي‌ يكصد شماره‌را به‌ تفصيل‌ يكجا بياورد. اميد است‌ جامعه‌ كتابخوان‌ را مفيد باشد.

دستاوردها و راهبردها
مجله‌ مشكوة‌ نظر به‌ اينكه‌ ارگان‌ بنياد پژوهشهاي‌ اسلامي‌ است‌، از همان‌ آغاز تأسيس‌همواره‌ بر اتقان‌ مطالب‌، مستند بودن‌ و استواري‌ متن‌ در كنار نوآوري‌ مقاله‌ها تأكيد داشته‌ است‌.پايبندي‌ مجله‌ بر حفظ‌ شأن‌ علمي‌اش‌ سبب‌ گرديد مشكوة‌ از سوي‌ كميسيون‌ بررسي‌ نشريات‌ درسال‌ 1374 به‌ رتبه‌ علمي‌ ـ ترويجي‌ نايل‌ آيد.
كسب‌ اين‌ موفقيت‌ روح‌ تازه‌اي‌ در مشكوة‌ دميد و دست‌اندركاران‌ مجله‌ را بر آن‌ داشت‌ تاضمن‌ حفظ‌ اين‌ امتياز، فصلنامه‌ را به‌ سوي‌ ويژگيهاي‌ ساختاري‌ و محتوايي‌ مجلات‌ علمي‌ ـپژوهشي‌ سوق‌ دهند. از همين‌رو مجله‌ در تاريخ‌ 18/9/1381 از كميسيون‌ بررسي‌ نشريات‌،تقاضاي‌ علمي‌ ـ پژوهشي‌ نموده‌ است‌. مشكوة‌ اميدوار است‌ با رعايت‌ ضوابط‌ مجلات‌پژوهشي‌ و همكاري‌ كميسيون‌ محترم‌، هر چه‌ زودتر به‌ اين‌ مهم‌ نيز نايل‌ شود.

راهبردهاي‌ كلي‌ مجله‌
1ـ بدون‌ ترديد، سياست‌ كلي‌ مجله‌ مشكوه‌ همواره‌ بر آن‌ بوده‌ است‌ تا ضمن‌ كسب‌ مدارج‌علمي‌ و مقبوليت‌ در مجامع‌ دانشگاهي‌، از اهداف‌ اساسنامه‌اي‌ بنياد پژوهشهاي‌ اسلامي‌ و فراتراز آن‌، منويات‌ و رسالت‌ فرهنگي‌ آستان‌ مقدس‌ رضوي‌ دور نماند. جمع‌ بين‌ اين‌ دو گر چه‌ دشواراست‌، ولي‌ با همت‌ و پشتكار دست‌اندركاران‌ فصلنامه‌ و همكاري‌ كميسيون‌ بررسي‌ نشريات‌علمي‌ دست‌ يافتني‌ است‌.
2ـ نوآوري‌ و روزآمدن‌ كردن‌ مقاله‌ها ـ در همان‌ گرايش‌ مجله‌ ـ با عنايت‌ به‌ نيازهاي‌ علمي‌ ـفرهنگي‌ امروز جامعة‌ اسلامي‌ با هدف‌ گسترش‌ قلمرو مخاطبان‌ و پاسخگويي‌ به‌ ظرفيتهاي‌موجود در ميان‌ پژوهشگران‌ بنياد و ديگر محققان‌ و نهادهاي‌ پژوهشي‌ و بسط‌ اين‌ ظرفيتها.مطمئن‌ هستيم‌ آنچه‌ تاكنون‌ در مشكوة‌ عرضه‌ شده‌، بخشي‌ از توان‌ علمي‌ محققان‌ بنياد و ديگرصاحبان‌ قلم‌ بوده‌ است‌.
همچنين‌ نگرش‌ و رويكرد فعال‌ و سازمان‌ يافته‌ در فراخواني‌ مقاله‌ها تا حد سفارش‌ براي‌پژوهشهاي‌ مناسب‌ با خط‌ مشي‌ مجله‌، به‌ گونه‌اي‌ كه‌ علاوه‌ بر تأمين‌ رشد كيفي‌ فصلنامه‌، امكان‌گزينش‌ دقيق‌ مقاله‌ از ميان‌ انبوه‌ مقاله‌ها فراهم‌ باشد.
3ـ ايجاد فضاي‌ مساعد براي‌ افزايش‌ تعامل‌ و تبادل‌ علمي‌ با ديگر مراكز پژوهشي‌ ودانشگاهي‌، همچنين‌ تأكيد بر مقاله‌هاي‌ تأليفي‌ و پژوهشهاي‌ گروهي‌ كه‌ از سويي‌ استواري‌ تحقيق‌و تقويت‌ روحية‌ مشاركت‌ جمعي‌ و از ديگر سو منع‌ كارهاي‌ موازي‌ را به‌ همراه‌ خواهد داشت‌.
4ـ تأكيد بر ظاهري‌ آراسته‌ و چشم‌نواز به‌ لحاظ‌ (قطع‌، حروفچيني‌، طراحي‌ جلد وصفحه‌آرايي‌) متناسب‌ با ضرورتهاي‌ كنوني‌ و هماهنگ‌ با محتوا و نوع‌ مخاطبان‌، از ديگردغدغه‌هاي‌ مشكوة‌ بوده‌ است‌. بدون‌ ترديد متانت‌ و آراستگي‌ ظاهري‌ نشريات‌ بدور از هرگونه‌ظاهرسازي‌، بيننده‌ را به‌ سوي‌ خود كشانده‌ و به‌ مطالعه‌ كردن‌ تشويق‌ مي‌نمايد. علاوه‌ بر آن‌ويژگيهاي‌ ساختاري‌ و محتوايي‌ هر مجله‌ براي‌ ارتباط‌ بيشتر با خوانندگان‌ و بهره‌مندي‌ ازديدگاههاي‌ سازنده‌ آنان‌ و نيز توسعه‌ گسترة‌ توزيع‌ و بازاريابي‌، در عصر حاضر جايگاهي‌ ويژه‌دارد كه‌ كم‌ توجهي‌ به‌ آن‌ موجب‌ حذف‌ از گردونه‌ رقابت‌ خواهد شد.

قدرداني‌ و دعوت‌ به‌ همكاري‌ بيشتر
دست‌اندركاران‌ مجلة‌ مشكوة‌ به‌ تمامي‌ كساني‌ كه‌ تاكنون‌ به‌ نحوي‌ با مجله‌ همكاري‌ داشته‌انددست‌مريزاد مي‌گويد. به‌ويژه‌ همت‌ بلند پژوهشگراني‌ كه‌ حاصل‌ انديشه‌ و دستاورد قلم‌ خويش‌را بي‌شائبه‌ به‌ مجله‌ تقديم‌ كرده‌اند مي‌ستايد. بدون‌ ترديد ماندگاري‌ و پويايي‌ مشكوة‌ هميشه‌مديون‌ اهتمام‌ و دريغ‌ نورزيدن‌ صاحبان‌ قلم‌ بوده‌ است‌.
فصلنامة‌ مشكوة‌ در پايان‌ براي‌ بالندگي‌ و طراوت‌ بيشتر، از آثار وزين‌ صاحبان‌ خرد و انديشه‌در دو گرايش‌ ياد شدة‌ مجله‌ استقبال‌ مي‌كند. همچنين‌ از خانوادة‌ بزرگ‌ مطبوعات‌ به‌ويژه‌نشرياتي‌ كه‌ گرايش‌ نزديك‌ و هم‌سو دارند مي‌خواهد براي‌ نوآوري‌ و توليد علم‌، اطلاع‌رساني‌بهينه‌ و جلوگيري‌ از كارهاي‌ موازي‌ و صرف‌ هزينه‌، ارتباط‌ صميمانه‌تري‌ با هم‌ داشته‌ باشندان‌شاءالله.

فرم اشتراك مشكوه

علاقه مندان به اشتراك فصلنامه مشكوه ميتوانند مبلغ 16000 ريال به حساب جاري سپهر 0100104899006 نزد بانك صادرات ايران واريز و رسيد بانكي آن را همراه با فرم زير يا كپي آن به دفتر مجله ارسال نمايند.
براي طلاب و دانشجويان عزيز با ارسال گواهي معتبر 20% تخفيف منظور مي گردد در ضمن اشتراك تلفني نيز پذيرفته مي شود.

فرم اشتراك مشكوه
 

نام:	نام خانوادگي:	نام موسسه:
از شماره	تا شماره
نشاني:
تلفن:	صندوق پستي:	پست الكترونيك:

دفتر مجله

مشهد- حرم مطهر - دوربرگردان خيابان طبرسي بنياد پژوهشهاي اسلامي آستان قدس رضوي
صندوق پستي 366-91735     تلفن: 2232501 - 0511 دورنگار 2230005
 info@islamic-rf.org     پست الكترونيكي